XUÂN SỚM TRÊN RẺO CAO SÌ THÂU CHẢI

28/04/2017

Với độ cao 1400m so với mực nước biển, hí hậu nơi đây thật mát mẻ và dễ chịu. Vào những ngày giáp Tết tuy sương mù đặc quánh trên dọc con đường lên bản, uốn lượn bên sườn núi, lạnh đến thấu xương nhưng có một sắc màu mới bởi mùa xuân đang về. Những làn mưa lất phất không ướt đầu càng làm cho khung cảnh thêm tình tứ. Trên những cánh rừng già, hoa lê, hoa mận đua nhau nở trắng. Dân bản nói, chúng là bạn của người Dao ở bản Sì Thâu Chải mờ sương này và năm nào cũng nở rộ khi những cơn mưa phùn về rắc bụi vào những thân cành cây gỗ nguyên sinh khẳng khiu bám đầy rêu, quyết. Núi rừng đại ngàn nơi đây như đang khoác trên mình tấm áo gấm thêu đầy những bông hoa đẹp.

hi
 

Màu trắng tinh khôi của hoa lê, hoa mận đang lan tràn khắp bản xen lẫn đâu đó một hai cây lá phong vàng ruộm đung đưa nghiêng mình trong nằng mai; rồi cả màu vàng của những dây hoa dại hình loa kèn đang buông đu đưa xuống ven suối. Rồi trên nền xanh biếc của cây lá, vụt lên như một đốm lửa, những bông hoa đào rừng đỏ chói làm cho bức tranh thiên nhiên thêm ấm và sinh động hơn nhiều. Ríu rít đâu đó, những đàn chim xuân bay về từ phương bắc đang gọi bạn, mỗi đàn có từ hàng chục đến cả trăm con tíu tít kiếm mồi bên những cành lê, cành mận trắng bên những giọt sương trong nắng mai, loại chim này có mà sắc rất sặc sỡ, những con cái thường chỉ có màu vàng nhạt của lá cây khô, còn những con đực thì khoác trên mình những bộ cánh đủ loại màu, con thì màu xanh, đỏ, vàng, con thì lại trắng, hồng. Theo như người dân trong bản, những đàn chim kéo về là báo hiệu mùa xuân đã đến, những tiếng kêu ríu rít của chim xuân này như gọi mùa xuân tỉnh giấc sau một giấc ngủ dài; gọi cho cây cối trong khu rừng đâm chồi, nảy lộc để chào đón một mùa xuân mới.

Thế vẫn chưa đủ khi không nhắc đến hoa đào - loài hoa biểu tượng cho mùa xuân. Năm nay đào nở sớm hơn mọi năm, có lẽ loài hoa này cũng nóng lòng khi chờ đợi mùa xuân về nên cựa khắp thân cành và phun ra những nụ hoa chúm chím dưới mưa xuân. Thật đẹp cho bản, khi ngay ở khu vực đầu bản là rừng cây cổ thụ, thân xù xì, có những cây gốc to chừng hai người ôm, tán rộng, hiên ngang trước nắng gió như che trở và bảo vệ người dân trong bản khỏi những điều không may mắn.

Những ngày cuối năm, tuy lạnh nhưng ở bản Sì Thâu Chải nhộn nhịp hẳn lên. Chờ trời nắng ấm, các cô sơn nữ người Dao đầu bằng nhanh tay thêu thùa và khâu váy áo, khăn, tằng cẩu vấn đầu mới cho mình. Ai cũng muốn cho mình thật đẹp, thật lộng lẫy để đi chơi hội mùa xuân. Váy áo người Dao sao mà đẹp đến vậy, không sặc sỡ như váy của người Mông, không mềm mại như áo cóm của người thái, nhưng váy áo của người Dao mang một nét đẹp rất riêng đầy sự lôi cuốn, nổi bật phải kể đến chiếc khăn cổ với nhiều mảnh vải nhỏ chại dọc theo đường khuy áo và chiếc tằng cẩu trên đầu. Nó đẹp hơn khi họ phơi váy trên những thanh tre dài trước hiên nhà, khi họ xếp củi hoặc khi họ mải miết chăm sóc những chậu địa lan chi chít bông nở rộ. con trai trong bản cũng tất bật với công việc trang hoàng lại nhà cửa, xếp những chậu địa lan dọc theo bờ rào đá của không gian gia đình mình. Một khung cảnh đẹp và bình yên chỉ có nơi Tây Bắc xa xôi này khi mùa xuân về.

Mùa này, mưa xuân nhiều, đất rừng ẩm ướt, măng vầu cựa mình và mọc măng. Chiều đi rừng về, người ta gùi sau lưng những bó măng rừng non bấn. Có người còn bẫy được cả chuột rừng, những con chuột thường to bằng cổ tay người lớn, sống trong những tán rừng thảo quả của người dân, thức ăn của chúng phần lớn là côn trùng và quả thảo quả. Sau khi đã thui sạch lông, chuột được kẹp vào hai thanh tre, treo gác bếp khoảng chừng một đến hai ngày cho khói bếp làm thịt chuột xe tái lại, có mùi thơm hơi khét của bồ hóng là chế biến được. Khi chế biến, người ta chặt chuột ra từng khúc nhỏ, xào với thảo quả, quả mắc khén và một số phụ gia khác. Món thịt chuột thơm ngậy, vị bùi ngọt, rất khác và đây cũng là một món ăn ưa thích đặc trưng của bà con nới đây, thường dùng để tiếp đón những vị khách quý.

ho
 

Mùa này, bếp lửa của người dân ở bản lúc nào cũng đỏ hồng, làm ấm cả căn nhà. Tết sắp về rồi, người ta phải làm trước những món ăn cầu kì để chuẩn bị cho Tết. Người Dao mổ lợn đen to đến hàng tạ, lấy những khổ thịt nửa mỡ nửa lạc ướp muối để treo. Trên gác bếp lủng liểng những xiên thịt lợn xấy, măng khô và cả thịt chuột, thịt cày, thịt dúi,… Người ta còn chuẩn bị những nguyên liệu để dùng trong Tết như gạo nếp thơm cấy trên nương, gà sống để cúng tổ tiên hoặc làm lý đầu năm và cả những vò rượu nếp ủ thơm nồng.

Ai lên bản Sì Thâu Chải vào những ngày cuối năm này hẳn như được đắm mình vào không khí mùa xuân đang về khắp núi rừng và làng bản. Thiên nhiên, lòng người như níu giữ lòng người cùng hòa vào men say của mùa xuân nơi đây. Mùa xuân sắp về!

Bài, ảnh: Phạm Đa Cảnh

Danh mục